در دو فصل اول کتاب از هدف باطنی جامعه شناسی بحث شده است... فصلهای سوم و چهارم را میتوان مقدمهای بر تحلیل ایستایی در جامعه شناسی دانست. دو مفهوم اساسی در این جا عنوان شدهاند که عبارتاند از: مفهوم نظامی نظام کنش متقابل و مفهوم نظام وابستگی متقابل. این دو فصل به تعریف و توضیح این دو مفهوم اختصاص یافتهاند. فصلهای پنجم و ششم مقدمهای بر تحلیل دگرگونی اجتماعی یا مقدمهای بر تحلیل پویایی اجتماعی هستند. سه نمونه (تیپ) فرایند بنیادی در این جا تفکیک و تشریح شدهاند، که عبارتاند از فرایند باز تولید شونده (تکراری) فرایند تجمعی (تراکمی)، فرایند دگرگونی (تبدلی). در واقع، مطالب این دو فصل را میتوان پاسخ جامعه شناسی به مسائل کلاسیکی فلسفه تاریخ دانست. در فصلهای هفتم و هشتم از مسائل عامتری بحث شده است. در فصل هفتم از مراوده میان توصیف و تبیین در جامعه شناسی بحث میشود در فصل هشتم از تبیین اصل موضوعی ضمنی جامعه شناسی پیشفرضهای معرفت شناختی تحلیل جامعه شناسی بحث شده است.
